AKO GOVORITE SAMO JEDAN JEZIK, ŽIVITE SAMO JEDAN ŽIVOT

Od svog formiranja 18. aprila 1951, još kao Evropska zajednica za ugalj i čelik, Evropska unija se opredelila za poštovanje i negovanje različitosti u kulturi. Prema članu 22 Evropske povelje osnovnih prava Unija „poštuje različitosti u kulturi, religiji i jeziku“, podrazumevajući pod jezikom sve zvanične jezike država članica, ali i regionalne (poput provansalskog ili aragonskog) kao i jezike nacionalnih manjina (na primer jidiš, romski), sve u svemu zvaničnih, regionalnih i nacionalnih manjina, oko 80 jezika u 27 država članica EU.

Evropska zajednica za ugalj i čelik, koju je činilo šest država (Belgija, Francuska, Italija, Holandija, Luksemburg i Nemačka), imala je samo četiri zvanična jezika – francuski, italijanski, holandski i nemački. Kako se Unija širila broj jezika se povećavao. Danas EU ima 23 zvanična jezika – bugarski, češki, danski, engleski, estonski, finski, francuski, grčki, irski (keltski), italijanski, holandski, letonski, litvanski, mađarski, malteški, nemački, poljski, portugalski, rumunski, slovački, slovenački, španski i švedski. Nema 27 već 23 jezika, jer su zvanični jezici Belgije – francuski, holandski i nemački; Luksemburga – francuski i nemački, Austrije – nemački i Kipra – grčki, već uvršćeni na listu preko drugih država članica…

Prema pravilima o upotrebi jezika (član 2) sva pisana prepiska, država članica EU ili pojedinaca, sa institucijama EU vodi se, po izboru pošiljaoca, na jednom od 23 zvanična jezika. Pri tome odgovor je na tom istom jeziku, dok se prepiska sa institucijama pojedinih država članica (član 3) vodi na zvaničnom jeziku te države.

Zbog velikih troškova prevođenja, relativno malo dokumenata prevode se na svih 23 jezika. Međutim, pravilnici, pravni tekstovi i Službeni list EU se bez izuzetka prevode na sve službene jezike. Evropska komisija koristi uglavnom engleski, francuski, nemački i po potrebi i druge jezike, dok se u Evropskom parlamentu prevodi na jezike članica u zavisnosti od potreba.

U direktnim razgovorima, na konferencijama za štampu, koriste se engleski ili francuski ili, izuzetno, neki od 23 zvanična jezika ako je obezbeđeno prevođenje ili ako je tema usko vezana za neku zemlju članicu. Na primer, svečano proglašenje, 9. decembra 2011, da će Hrvatska biti primljena u članstvo EU 1. jula 2013, bilo je prevođeno i na hrvatski, koji će od sredine iduće godine biti 24. službeni jezik EU. Potreba određuje prevođenje. Ne bi se reklo da ima insistiranja na zastupljenosti jezika i na njihovom prevođenju samo zarad „ravnopravnosti“. Insistiranje na ravnopravnosti zarad same ravnopravnosti, naime, šteti samim jezicima.

Evropski komesari, njihovi zamenici na pitanja postavljena na francuskom odgovaraju na istom jeziku, da bi na sledeće, ako je postavljeno na engleskom, odmah prešli na taj jezik. Tu praksu u izvesnoj meri narušavaju političari, na funkcijama u EU, iz nekadašnjih istočnoevropskih država, koji decenijama navikavani na jednoumlje u svemu, mišljenju ali i jeziku, znaju pored maternjeg najčešće još samo engleski. Stalno zaposleni u institucijama EU najčešće govore tečno pored maternjeg još tri ili više stranih jezika. Neophodan uslov za zaposlenje u EU je znanje pored maternjeg još i engleskog i francuskog, a prednost je znanje trećeg ili četvrtog stranog jezika.

Pored 23 zvanična jezika EU podržava i regionalne i jezike manjina. Projektima poput ADUM, CRAMLAM ili NPLD finansira njihovo učenje i održavanje. Oni se uče kao jezici u školama u regijama zainteresovanim za njih, dok je opšta nastava na zvaničnom jeziku te države članice. Po pravilu učenje manjinskih i regionalnih jezika nije na uštrb zvaničnog jezika države u kojoj žive i rade učenici i studenti. Opšte obrazovanje na lokalnim regionalnim ili jezicima manjina bi vodilo, smatra se u EU, u getoizaciju tih sredina.

Kako bi potstakao učenje i korišćenje svih jezika govorenih u EU, već 10 godina Komesarijat za obrazovanje, kulturu, multijezičnost i omladinu Evropske komisije organizuje u septembru svake godine Evropski dan jezika (26. septembar). Prošle godine taj Dan jezika imao je za moto češku poslovicu Sa svakim novim jezikom koji govorite živite nov život – ako govorite samo jedan jezik, živite samo jedan život.

Institut za ispitivanje javnog mnjenja i analize Evropske komisije, Evrobarometar, u dva navrata je (2001. i 2006) ispitivao znanje i zainteresovanost za učenje stranih jezika u državama EU. Zbog proširenja Unije u drugom ispitivanju je obuhvaćeno više država nego u prvom. Pored toga ispitivanjem 2006. bile su obuhvaćene, pored 27 država članica, još i Hrvatska i Turska. Prema istraživanju iz 2001, 53% građana je pored maternjeg govorilo jedan ili više stranih jezika, dok se 2006. taj broj popeo na 56%. Pri tome 99% stanovnika Luksemburga je govorilo jedan ili više stranih jezika, 97% Slovaka, 95% Letonaca… U samo šest država obuhvaćenih ispitivanjima 2006. manje od 50% stanovništva se nije služilo nijednim drugim jezikom osim maternjim – u Irskoj (66%), Velikoj Britaniji (62%), Italiji (59%), Mađarskoj (58%), Portugaliji (58%) i Španiji (56%).

Pokazalo se da građani malih država članica, posebno onih koje imaju više službenih jezika, znaju bolje i više stranih jezika. Dva ili više strana jezika je 2001. govorilo 26% ispitanika, da bi ih 2006. već bilo 28%. Samo zanemarljiva manjina Evropejaca je iskazala neinteres za znanje stranih jezika, 7% – 2001 a 8% – 2006. godine.

Svet se menja, Evropa takođe. Mlade generacije su neuporedivo pokretljivije od prethodnih. Još kao studenti mnogi mladi su, zahvaljujući evropskim razmenama, živeli jednu ili više godina studija u nekoj drugoj zemlji izvan njihove, neki su još kao srednjoškolci koristili programe razmene. Tržište rada danas je jedinstveno za građane EU. Mladi se ne ustežu da, idući za poslom, promene zemlju boravka. Broj mešovitih brakova je sve veći. Deca iz tih brakova često govore, imaju tri ili čak četiri maternja jezika – jezik majke, oca, sredine i ne tako retko i jezik porodice, jer otac i majka komuniciraju na nekom trećem jeziku.

Potpisnik ovih redova je u Briselu upoznao decu koja podjednako govore, na primer, poljski sa ocem, italijanski sa majkom, engleski kad je porodica na okupu, dok sa drugovima, u školi komuniciraju na francuskom. Ta deca prelaze sa jednog na drugi jezik bez zastoja, a promenivši sredinu, zemlju školovanja, mališani do desete godine nauče novi jezik za jedan do dva meseca.

Autor: Zoran M. Cvijić, Izvor: portal Danas.rs, 30.03.2012.

O boreformf
Blog boreformf - BorskiEkonomskiForum MedijaFokus, je nezavisan forum koji afirmiše savremene javne vrednosti i društveno ekonomski fokus medija.

Ostavite odgovor

Popunite detalje ispod ili pritisnite na ikonicu da biste se prijavili:

WordPress.com logo

Komentarišet koristeći svoj WordPress.com nalog. Odjavite se /  Promeni )

Google photo

Komentarišet koristeći svoj Google nalog. Odjavite se /  Promeni )

Slika na Tviteru

Komentarišet koristeći svoj Twitter nalog. Odjavite se /  Promeni )

Fejsbukova fotografija

Komentarišet koristeći svoj Facebook nalog. Odjavite se /  Promeni )

Povezivanje sa %s

%d bloggers like this: